Hãy cùng Đông Phương Art ngược dòng lịch sử để giải mã "Điêu Sơn" – kỹ thuật thủ công mỹ nghệ tàn nhẫn về thời gian nhưng lại sở hữu vẻ đẹp kiêu sa, quyền lực bậc nhất giới hội họa Á Đông.
Kỹ thuật Điêu Sơn – Điêu khắc trên độ dày của thời gian
Điểm độc nhất vô nhị làm nên thương hiệu của sơn mài Trung Quốc chính là kỹ thuật Tiaoqi (Điêu Sơn) – chạm khắc trên sơn. Để làm được một chiếc tráp hay một chiếc bình hoa bằng kỹ thuật này, người nghệ nhân phải thực hiện một quy trình đòi hỏi sự kiên nhẫn đến mức điên rồ:
- Bồi sơn tích lũy: Người ta quét một lớp sơn ta lên cốt vật phẩm, đợi sơn chín thấu rồi lại quét lớp tiếp theo. Để có độ dày đủ để chạm khắc (khoảng vài milimet đến 1 cm), nghệ nhân phải quét từ 100 đến hơn 300 lớp sơn. Mỗi ngày chỉ quét được từ 1 đến 2 lớp. Quá trình tích lũy lớp sơn này có thể mất từ 6 tháng đến gần 1 năm trời.
- Chạm khắc tinh vi: Khi khối sơn đạt độ dày chuẩn và độ dẻo vừa phải (chưa hóa thạch hoàn toàn), người nghệ nhân sẽ dùng các loại dao khắc chuyên dụng để đục, đẽo phong cảnh sơn thủy, rồng phượng hay hoa cúc đại đóa lên khối sơn đó.
Một vết dao cắt sai sẽ phá hỏng công sức bồi sơn của cả một năm trời. Khi nhìn vào một tác phẩm Điêu Sơn, đặc biệt là dòng Đỏ Chu Sa (Cinnabar Lacquer), bạn sẽ thấy các tầng lớp hoa văn nổi khối cuồn cuộn, sắc sảo và lộng lẫy, tạo ra một ấn tượng mạnh mẽ về mặt thị giác mà không một chất liệu nào sánh kịp.
Cơn sốt Chinoiserie và những bức bình phong làm khuynh đảo giới quý tộc Âu Châu
Vào thế kỷ 17 - 18, thông qua con đường tơ lụa và các thương thuyền phương Tây, những bức bình phong sơn mài lớn của Trung Quốc (được gọi là bình phong Coromandel) cập bến châu Âu và ngay lập tức tạo nên một làn sóng cuồng nhiệt mang tên Chinoiserie (Phong cách nghệ thuật giả Trung Hoa).
Giới quý tộc Pháp, Anh thời bấy giờ coi việc sở hữu một bức bình phong chạm khắc sơn mài Trung Quốc trong lâu đài là minh chứng tối cao cho sự giàu có và độ chịu chơi. Ngay cả biểu tượng thời trang huyền thoại Coco Chanel cũng bị mê hoặc bởi chất liệu này; bà sở hữu tới 28 bức bình phong sơn mài Trung Quốc cổ và dùng chúng để ốp kín các bức tường trong căn căn hộ sang trọng của mình tại Paris. Lối chạm khắc lõm, kết hợp với các mảng màu khoáng thâm trầm trên nền sơn đen bóng của bình phong Trung Quốc đã định hình nên một phần diện mạo xa xỉ của nội thất cổ điển thế giới.
Hệ quy chiếu mỹ học: Sơn mài Trung Quốc và Sơn mài Việt Nam có gì khác biệt?
Dù cùng sử dụng chung dòng nhựa cây sơn tự nhiên của châu Á, nhưng định hướng nghệ thuật của hai quốc gia lại mang hai linh hồn hoàn toàn khác biệt:
|
Tiêu chí so sánh |
Sơn mài Trung Quốc |
Sơn mài Việt Nam (Sơn ta) |
|
Phương thức tạo hình |
Điêu khắc & Đắp nổi (Lập thể): Tập trung vào việc tạo độ dày để chạm khắc chìm nổi (Điêu sơn) hoặc khảm nạm trân bảo lên bề mặt. |
Mài phẳng & Ẩn tàng (Hội họa): Phủ nhiều lớp chồng chéo rồi dùng đá, nước để mài phẳng tuyệt đối, tạo hiệu ứng thấu quang nhìn xuyên qua các tầng màu. |
|
Bảng màu chủ đạo |
Thống trị bởi màu Đỏ Chu Sa (Đỏ hoàng gia) và Đen huyền. |
Cực kỳ đa dạng nhờ sự phóng khoáng trong việc dùng vỏ trứng, vỏ trai, bạc quỳ, vàng ta và các sắc son. |
|
Tinh thần cốt lõi |
Sự uy nghiêm, tráng lệ, tôn sùng tính đối xứng và khuôn mẫu hoàng cung. |
Sự lãng mạn, khoáng đạt, thâm trầm, đề cao tính ngẫu hứng độc bản của hội họa hiện đại. |
Đông Phương Art: Giữ lửa di sản, kiến tạo tương lai cho không gian thượng lưu
Thưởng lãm sơn mài Trung Quốc là thưởng lãm đỉnh cao của tính kiên nhẫn tích lũy và sự quyền uy trong tạo hình. Nghệ thuật này chứng minh một triết lý bất biến: Khi thời gian được đầu tư một cách cực đoan, vật chất thông thường sẽ hóa thành bảo vật di sản.
Tại Đông Phương Art, bên cạnh việc gìn giữ hồn cốt phóng khoáng và kỹ thuật mài lộ thấu quang tinh tế của sơn ta Việt Nam, chúng tôi luôn nghiên cứu và học hỏi cách xử lý cốt vóc đanh chín cũng như tư duy tạo hình uy nghiêm của các dòng sơn mài cổ đại Đông Á. Những tác phẩm tại Đông Phương Art chính là sự chắt lọc tinh hoa đó – thâm trầm, tĩnh tại, mang trường năng lượng an định bền vững và xứng đáng là tuyên ngôn mang phong cách Quiet Luxury trong các dinh thự thượng lưu ngày nay.
Thông tin liên hệ:
Website: dongphuongart.com
Hotline: 0911 767 131
Địa chỉ: Tòa nhà A2, 118 Nguyễn Khánh Toàn, Cầu Giấy, Hà Nội